Ranovizantijski Caričin grad kod Lebana bio je vojni centar i sedište arhiepiskopije. Na najznačajnijem arheološkom lokalitetu iz 6. veka srpski i francuski stručnjaci istražuju veliku, retku na Balkanu, četvorolisnu crkvu. Istovremeno su u toku konzervacija i restauracija otkrivene arhitektonske plastike.
U donjem gradu Justinijane Prime izranja velika, četvorolisna, centralna crkva od 5 koliko ih je u nizu. Otkrivene su uz pomoć georadara i predstavljaju jedinstven primer u ranovizantijskom svetu.
„Sama pozicija te crkve, njena osnova i činjenica da je ona kažem izlazila na jedan trg koji polako počinjemo da otkrivamo govori da je ona bila predviđena da bude marterijalna crkva da dakle u njoj se pohrane ostaci nekog martira“, kaže dr Ivan Bugarski, vođa srpskog tima arheologa.
Sa velikim zadovoljstvom prionuli su na posao i francuski arheolozi. Pola veka otkrivaju tajne Caričinog grada. Cilj je da povežu arhiepiskopska sedišta u vizantijskom carstvu.
„Iznenadio nas je tok iskopavanja. Ustanovili smo da zapravo ova crkva nikada nije sazidana do kraja. Imamo dosta zanimljive atrhitektonske plastike, imamo nove tipove kapitela koje do sada nismo zabeležili na Caričinom gradu. Imamo fazu reokupacije prostora crkve koja bi mogla da se datuje kao kraj 6. i početak 7. veka„, navodi prof. dr Katrin Vanderhejd, vođa francuskog tima arheologa.
Prvi put arheološka iskopavanja na Caričinom gradu prate konzervatorsko-restauratorski radovi. To je kapitalni projekat Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Beogradu.
„Takođe trebalo bi da se nastave konzervatorsko-restauratorski radovi u termama, zapravo u atrijumu termi se nalazi veliki broj kamene plastike koji bi ove godine trebalo da budu započeta ta konzervacija“, navodi Desimir Tanović, konzervator-restaurator Zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd.
Očuvani ostaci 18 crkava, trgovi, palate, zanatske radionice, vodoprivredni objekti. Svaki otkriveni deo usnulog, moćnog antičkog grada svedoči o velikom poduhvatu cara Justinijana.
„Car Justinijan da bi sagradio ovaj grad ni iz čega angažovao najveće umove tog vremena, da kažem tako, najbolje arhitekte, inženjere“, kaže Aleksanadar Stamenković, arheolog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd.
Srpsko-francuski tim spreman je da započne još 2 važna projekta koji će doneti nova saznanja o vodosnabdevanju na padinama Radana.
„Tom prilikom će biti snimljena kompletna trasa akvadukta Lidarom. To je 75 kvadratnih km, što će nam pomoći da obiđemo celu trasu, da vidimo na koji način je akvadukt napravljen, gde bi se onda na bazi toga radila ispitivanja vode, istraživanja kvaliteta vode, radila bi se istraživanja karbonata„, navodi prof. dr Vujadin Ivanišević, akademik.
Naši stručnjaci već 113 godina osvetljavaju 6. vek i ponovno širenje Vizantije, osvajanje Rima, Afrike, delova Španije zaslugom velikog cara Justinijana Prvog. Rezultati istraživanja biće i u filmu koji je važan deo priprema za otvaranje nove postavke u Luvru posvećene vizantijskoj civilizaciji.
Tekst preuzet sa: RTS
