Heroine Drugog svetskog rata: Noćne veštice i partizanke – dve strane iste borbe

Povodom Dana pobede nad fašizmom prisećamo se izuzetnih žena koje su, u sovjetskom i jugoslovenskom ratu, ostavile neizbrisiv trag hrabrosti, solidarnosti i borbe za slobodu.

Dok se 9. maj širom Evrope obeležava kao Dan pobede nad fašizmom, vredi podsetiti da se ta istorijska pobeda nije desila bez ogromnih žrtava, i žena koje su bile rame uz rame sa muškarcima, ne samo u pozadini, već i na prvim linijama fronta. U ovom tekstu donosimo priče o dve grupe izuzetnih ratnica: sovjetskim pilotkinjama poznatim kao Noćne veštice i jugoslovenskim partizankama, čije borbe, iako razdvojene geografijom, ujedinjuje ista ideja – borba za slobodu i otpor fašizmu.

Noćne veštice – Sovjetske ratnice sa metlama u vazduhu

Kada su nacistički vojnici počeli da govore o „noćnim vešticama“ koje lete u tišini i bacaju bombe, nisu govorili o bajkama već o ženama iz 588. noćnog bombarderskog puka Crvene armije. U dvokrilnim drvenim avionima Polikarpov Po-2, ove pilotkinje letele su na visini drveća, gaseći motore pre cilja kako bi stigle nečujno. Bombardovale su nemačke položaje svake noći, uprkos lošoj opremi i smrtonosnim rizicima.

Puk je osnovan 1941. godine na inicijativu Marine Raskove, poznate sovjetske pilotkinje, koja je ubedila Staljina da formira tri ženske avijacione jedinice. Među njima, 588. puk je bio jedini koji je ostao isključivo ženski tokom celog rata. U februaru 1943. godine, puk je dobio počasni naziv 46. gardijski noćni bombarderski avijacijski puk „Taman“.

Hrabre pilotkinje, koje su letele bez radara, koristile su specifičnu taktiku: približavale su se ciljevima u potpunoj tišini, gaseći motore i klizeći iznad neprijateljskih položaja pre nego što bi bacile bombe. Ovaj tihi pristup izazivao je strah kod nemačkih vojnika, koji su zvuk klizećih aviona upoređivali sa šuštanjem metli, što je dovelo do nadimka „Noćne veštice„.

Tokom Drugog svetskog rata, izvele su preko 30.000 misija, bacivši približno 23.000 tona bombi. Njihova hrabrost i doprinos ratu ostavili su neizbrisiv trag u istoriji vojnog vazduhoplovstva.

Među najistaknutije članice ovog ženskog borbenog puka spadaju:

• Irina Sebrova – izvela preko 1.000 borbenih misija, više nego bilo koja druga žena u puku, odlikovana ordenom Heroja Sovjetskog Saveza

• Marija Smirnova – komandir eskadrile, izvela 935 misija, nosilac je ordena Heroja Sovjetskog Saveza

• Polina Makogon – komandir treće eskadrile, poznata po hrabrosti i obuci mlađih pilota, poginula u nesreći 1943.

• Jevdokija Beršanska – komandant puka tokom celog rata, jedina žena koja je dobila Orden Suvorova

Ukupno 30 žena iz ovog puka odlikovano je ordenom Heroja Sovjetskog Saveza.

Partizanke Jugoslavije – Heroine sa puškama, ranama i pesmom

U Jugoslaviji, žene su bile stub Narodnooslobodilačke borbe (NOB). Preko 100.000 žena učestvovalo je u partizanskim jedinicama, oko 25.000 žena je poginulo, više od 40.000 je ranjeno, a preko 3.000 ostalo sa invaliditetom.

91 žena proglašena je narodnim herojem Jugoslavije, dok je 2.000 žena postalo oficiri Jugoslovenske armije.

I danas ne smemo da zaboravimo:

• Lepa Radić, devojka iz Bosanske Krupe, obešena sa 17 godina jer nije htela da oda saborce.

• Marija Bursać – prva žena narodna heroina, poginula u borbama u Bosni.

• Milja Marin – Kozarčanka, postala simbol borbenosti žena zahvaljujući legendarnoj fotografiji.

• Judita Alargić i mnoge druge, koje su vodile političke organizacije i učestvovale u obnovi zemlje.

Pored oružja, partizanke su nosile ranjenike, gradile bolnice, bile kurirke, organizovale AFŽ (Antifašistički front žena) i bile osnivačice otpora.

Dve strane, ista borba

Iako su delovale u različitim vojskama, Noćne veštice i jugoslovenske partizanke bile su ujedinjene u borbi protiv fašizma, sa istim idealima jednakosti i slobode.

Njihove priče potvrđuju da borba za slobodu ne zna za pol. U najtežim vremenima, žene su bile ravnopravni borci u antifašističkoj borbi.

Na Dan pobede, osim što polažemo vence i palimo sveće, podsetimo se i tihih heroina koje su menjale tokove bitaka, letele pod zvezdama i ostale verne ideji da se sloboda ne poklanja – ona se osvaja. I čuva.

Smrt fašizmu, sloboda narodu!