U Etnografskom muzeju u Beogradu otvorena je izložba „U potrazi za izgubljenim arhivom Kola srpskih sestara“, posvećena istoriji i radu jednog od najznačajnijih ženskih humanitarnih i patriotskih društava u Srbiji, koje je delovalo od 1903. do 1946. godine. Izložba ima za cilj rekonstrukciju izgubljene arhivske građe i sagledavanje uloge Kola srpskih sestara u društvenom, kulturnom i nacionalnom životu Srbije.
Foto: Sowa media
Autorke izložbe, Milena Šećerović i Nevenka Stevančević-Nikolić, istakle su da je postavka rezultat dugogodišnjeg istraživačkog rada i sistematskog prikupljanja predmeta, fotografija i dokumenata koji svedoče o delovanju ove organizacije. Arhiva Kola srpskih sestara dva puta je uništavana – tokom Prvog svetskog rata, nakon austrougarske okupacije 1915. godine, i 1942. godine po naredbi nemačkih okupacionih vlasti. Poslednja zvanična dokumenta o radu Kola potiču iz 1946. godine, kada je organizaciji zabranjen rad i oduzeta celokupna imovina.
Izložba je koncipirana u dva tematska segmenta. Prvi segment, predstavljen kroz 20 panoa, donosi hronološki prikaz istorijata Kola srpskih sestara, zasnovan na do sada poznatim činjenicama, ali i na novootkrivenim izvorima iz Istorijskog arhiva Beograda, Narodne biblioteke Srbije i Univerzitetske biblioteke „Svetozar Marković“. Poseban akcenat stavljen je na humanitarni rad članica Kola, naročito tokom Balkanskih ratova, kao i Prvog i Drugog svetskog rata, kada su bile među najaktivnijim organizacijama u pružanju pomoći ranjenicima, bolesnicima i ugroženom stanovništvu.
Drugi segment čine originalni predmeti, fotografije i dokumenta, kao i 20 originalnih brojeva kalendara „Vardar“, čija će se 120. godišnjica obeležiti 2026. godine. Za potrebe izložbe štampani su i reprinti tri ključna godišta: iz 1906. godine, kada je objavljen prvi broj, iz 1914. godine – poslednjeg pred Prvi svetski rat, i iz 1941. godine, poslednjeg, 30. broja uoči Drugog svetskog rata.
Tekstualnu osnovu izložbe čine zapisi Delfa Ivanić, stenogram Upitnika iz 1942. godine, odlomci iz knjige Sećanja, kao i dragocena arhivska građa iz Fonda porodice Glavinić Istorijskog arhiva Beograda, među kojima se posebno izdvajaju tekstovi Dobrile Glavinić Knez Mihailović, članice Kola, novinarke i humanitarne aktivistkinje.
Autorke izložbe su članice Kola srpskih sestara, dok je koordinatorka projekta Danijela Krunić, predsednica Kola srpskih sestara Beograd. Istraživanje, realizaciju izložbe i štampanje reprinta kalendara „Vardar“ omogućilo je Ministarstvo kulture Republike Srbije, uz stručnu podršku i ustupanje izložbenog prostora od strane Etnografskog muzeja u Beogradu.
Izložba „U potrazi za izgubljenim arhivom Kola srpskih sestara“ predstavlja važan korak u očuvanju kulturnog pamćenja i afirmaciji uloge žena u istoriji Srbije. Istovremeno, ona upućuje i poziv javnosti da, ukoliko poseduju dokumenta, fotografije ili predmete povezane sa radom Kola, doprinesu obnovi izgubljene arhive i očuvanju sećanja na humanitarnu i društvenu misiju ove organizacije.
