Pored zastave, grba, himne i nacionalne valute, poštanska marka je, kao vrednosni papir, jedan od najvažnijih simbola svake zemlje. Ona zahteva odgovorajući tretman, kako u izradi, tako i u manipulaciji, zaštiti i očuvanju od zuba vremena.
Za razliku od pomenutih državnih simbola, poštanska marka konstantno cirkuliše između zemalja i kontinenata, dospeva u najudaljenije krajeve naše planete, upoznaje ljude sa bogatom kulturom i istorijom zemlje iz koje potiče, kao i njenim prirodnim potencijalima.
Istovremeno, poštanska marka je svojevrsna umetnička minijatura koja ima kompleksan zadatak da u svojoj plemenitoj misiji temama i motivima, pažljivo biranim, likovno i grafički minuciozno i živopisno oblikovanim, ispriča bogatu priču o svojoj zemlji i predstavi je svetu u najlepšem svetlu. Ovo umetničko delo u malom formatu da bi nastalo prolazi kroz dug proces pripreme i realizacije, angažujući tako veliki broj stručnih ljudi.
Tema svake marke pojedinačno podrazumeva angažman relevantnih državnih institucija koje u svojim arhivama poseduju materijal potreban za stvaranje motiva marke. Na osnovu tog inicijalnog materijala (foto-dokumenata, arhivske građe, literature…) umetnici, kreatori poštanskih maraka i vrednosnica Pošte Srbije, dolaze do značajnih podataka koji su im potrebni za realizaciju motiva marke, kao i ostalih pratećih vrednosnica (koverta prvog dana, maksimum karte, prigodnog žiga).
Realizujući više varijanti crteža i slika za samo jednu marku, u različitim likovnim tehnikama, razvijaju svoju ideju do konačnog izgleda motiva marke, poštujući sve postulate koje ona zahteva.
Posle odabira slike koja će biti motiv marke, sledi veoma značajan proces u nastanku marke – grafička priprema za štampu maraka, koja podrazumeva apliciranje tipografije na motiv, korekciju kolorita originala, kontrastiranje i druge grafičke intervencije, a priprema se vrši kompjuterski.
Posle pripreme sledi veoma osetljiva faza procesa realizacije maraka, a to je štampa, koju može da realizuje samo specijalizovana državna štamparija za štampu poštanskih maraka. Preduslov za dobru štampu maraka su idealni uslovi za skladištenje gumiranog papira za marke sa posebnim zaštitnim elementima u svojoj strukturi (slično novcu), koje specijalizovana državna štamparija, osposobljena za ovu vrstu štampe, mora da poseduje.
Pored stručnog osoblja, koje je isključivo zaduženo za štampu poštanskih maraka i vrednosnica, štamparija mora da ima i određene temperaturne i svetlosne uslove, pravi odabir štamparskih boja, specijalnog gumiranog papira za marke…
Jedan od važnih segmenata procesa štampe je perforisanje (zupčanje) i numerisanje maraka, koje, uz kvalitet i vrstu hartije, poštansku marku čini zaštićenim proizvodom od eventualnog falsifikovanja.
Za motiv poštanske marke se može odabrati i umetnička fotografija, kao i reprodukcije umetničkih dela starih majstora i svetski priznatih umetnika, u zavisnosti od teme samih maraka.
Poštanska marka pored umetničke vrednosti ima i edukativnu funkciju. Milioni poštovalaca i kolekcionara poštanske marke širom sveta ovo potvrđuju, čuvajući svoje kolekcije maraka u specijalnim albumima i u posebnim uslovima, a poštanske uprave u svojim muzejima, koji su dužni da istoriju svoje zemlje, ispisanu na poštanskim markama, na pravi način sačuvaju od vremena i zaborava.
Pošta Srbije danas pušta u promet marku i FDC koverat izdanja „Turizam u Srbiji“.
Sve poštanske marke jedne zemlje, poput mozaika, čine jednu veliku i bogatu likovnu kompoziciju – sliku koja nam predstavlja nacionalnu kulturnu baštinu, spomenike kulture i prirode, brojne umetničke i ostale eksponate iz bogatih fundusa nacionalnih muzeja, velike jubileje istorijskih događaja.
Predstavljaju i sva najznačajnija aktuelna dešavanja u zemlji i svetu, godišnjice rođenja znamenitih ličnosti koje su svojim delima i životima ostavile neizbrisiv trag u nacionalnoj i svetskoj istoriji, kulturi, nauci, umetnosti, kao i sva najviša sportska priznanja…
Ovaj mozaik prikazuje sve aspekte naših života, našu prošlost i sadašnjost, stremljenja i dostignuća, želju za očuvanjem nacionalnog identiteta, ali i za poštovanjem drugih, za razvijanjem svesti o očuvanju životne sredine i netaknute prirode, autohtone flore i faune. Poštanske marke su, kao verni dokumenti vremena, dragocena ostavština za budućnost
Kao svojevrstan ambasador svoje zemlje, poštanska marka otvara sva vrata u svetu, govoreći sve jezike.
U Srbiji se poštanske marke izdaju prema Pravilniku o utvrđivanju Plana izdavanja prigodnih poštanskih maraka i motiva redovnih izdanja poštanskih maraka, koji za svaku narednu godinu donosi nadležno ministarstvo Pošti Srbije – Ministarstvo trgovine, turizma i telekomunikacija. Ovaj Pravilnik, koji sadrži sve nazive emisije prigodnih poštanskih maraka koje će biti realizovane u jednoj godini objavljuje se u „Službenom glasniku RS”.
Autor: Pošta Srbije/RJ Srbijamarka
