Jedna od edicija prigodnih poštanskih maraka sa najdužom tradicijom objavljivanja kod nas svakako je „Evropska zaštita prirode”, budući da se već decenijama nalazi u programu izdavanja prigodnih poštanskih maraka. Osim osnovne uloge, skretanja pažnje šire javnosti na zaštićene predele, ugrožene vrste i eko sisteme koji su u opasnosti od nestanka, ovo izdanje ima i ulogu promovisanja prirodnih lepota naše zemlje, pa tako predstavlja temu koja sa prethodno prikazanim – „Gradovi Srbije” i „Turizam u Srbiji” čini zaokruženu tematsku celinu.
Prvo izdanje „Evropska zaštita prirode” Pošta Srbije objavila je 2007. godine. Dve marke, obe nominala po 46 dinara, za temu su imale gradske parkove. Na prvoj marki predstavljen je park u Vrnjačkoj banji, kojeg je 1892. godine projektovao Franc Viner, tada inženjer u Ministarstvu građevina Srbije, dok je na drugoj marki Pionirski park u Beogradu, prvobitno Dvorski park, nastao 1842. godine na prostoru između Starog i Novog dvora i današnjih ulica Bulevar kralja Aleksandra i Ulice kralja Milana.
Izdanje „Evropska zaštita prirode” iz 2008. godine takođe je imalo dve marke, ali su ovog puta nominale iznosile 20 i 46 dinara. Na osmercu nominale 20 dinara motiv je bio pejzaž Vlasinskog jezera, dok je za osmerac nominale 46 dinara motiv bio predeo Đavolja varoš. Stručnu saradnju u realizaciji ovog izdanja pružio je Zavod za zaštitu prirode Republike Srbije, referentna ustanova u oblasti zaštite prirode u Srbiji, koja je pružala stručnu pomoć i saradnju i u realizaciji svih potonjih izdanja ove emisije do danas.
Inače, na obema emisijama, i onoj iz 2007. i 2008. godine, uz motive maraka je i znak Evropskog informacionog centra za zaštitu prirode koji se takođe nalazi i na svim markama ove emisije realizovanim u kasnijim godinama, pa tako logo ovog Centra zauzima mesto i na dvema markama ove emisije objavljenim u 2009. godini. Marke iz 2009. su, kao i prethodne godine, štampane u tabačićima od po osam komada.
Na marki od 22 dinara su prikazani klisura Specijalnog rezervata prirode Uvac i beloglavi sup (Gyps fulvus), jedna od najređih vrsta lešinara na Balkanskom poluostrvu koja nastanjuje kanjon Uvačke reke. Na marki od 46 dinara prikazan je predeo izuzetnih odlika „Dolina Pčinje”, koji predstavlja prirodno dobro u čijem središnjem delu se nalazi manastir Sv. Prohor Pčinjski iz XI veka, kategorisan kao spomenik kulture od izuzetnog značaja. I ovo izdanje realizovano je uz stručnu saradnju Zavoda za zaštitu prirode.
Osobenost izdanja „Evropska zaštita prirode” iz 2010. godine nije samo tema emisije – cvet božur, već i način na koji je realizovana, budući da su se dve marke, nominala 22 i 46 dinara, osim u tabacima od po osam maraka sa vinjetom u sredini tabaka, na šalterima pošta pojavile i u bloku, čija je nominalna vrednost iznosila 68 dinara. Inače, na marki nominale 22 dinara prikazan je cvet božura Paeonia officinalis L. subsp. banatica u prirodnom staništu – Deliblatskoj peščari, dok je na marki nominale 46 dinara ovaj cvet prikazan u okruženju Vršačkih planina.
Rezervat prirode Deliblatska peščara, prirodno stanište božura, jedan je od najvažnijih centara biološke raznovrsnosti Evrope (900 vrsta) i najznačajnije stepsko područje Srbije, a božur, Paeonia officinalis L. subsp. banatica, koji ukrašava Deliblatsku peščaru, unet je u Crvenu knjigu zaštićenih vrsta flore Srbije.
Na markama emisije „Evropska zaštita prirode”, objavljenim u 2011. godini, svoje mesto našli su Vodopad na Mokrinjskoj steni, na marki nominale 22 dinara, i Akumulacija tufe „Beli izvorac“ na marki nominale 46 dinara. Prirodni spomenik, vodopad na Mokrinjskoj steni je hidrološko – morfološki kompleks velike vrednosti koji se nalazi na desetak kilometara od Negotina i obuhvata deo toka reke Sikolske, u čijem podnožju je erozivno udubljenje, u kojem se neposredno ispod kaskade formiraju jezero i stensko zaklonište.
Akumulacija tufe „Beli izvorac“ formirala se duž toka reke Šaške, kod Majdanpeka. Na dužini od oko 300 metara smešten je veliki vodopad visok 16 metara, ispod kojeg se, uranjanjem u tufu, formirao pećinski prolaz dugačak 13 metara, ukrašen stalaktitima napravljenim od čistih ležišta belog kalcijum karbonata. Šuma bukve, hrasta i graba doprinosi velikoj vrednosti ovog kraja, pa je akumulacija tufe „Beli izvozrac“ proglašena i zaštićena prirodnim spomenikom geomorfološkog karaktera površinskog krškog reljefa. Obe marke su u tabacima od po osam komada sa vinjetom u sredini.
Tema izdanja „Evropska zaštita prirode” u 2012. bila je „Šumski rezervati prirode”, a rezervati prikazani na dvema markama nominala 22 i 46 dinara obeležavaju jubilej od 50 godina zaštite i prakse dobrog upravljanja koja je dovela do očuvanja fonda drvenastih vrsta i ukupnog biodiverziteta u Srbiji, a vrste koje ih čine predstavljaju našu nacionalnu, ali i svetsku prirodnu baštinu.
Na marki nominale 22 dinara prikazani su krimski bor i Specijalni rezervat prirode „Jarešnik“, koji se nalazi u Pčinjskom okrugu. Ovaj rezervat prirode jedino je nalazište krimskog bora Pinus nigra spp. pallasiana i jedini rezervat čiste šume crnog bora prašumskog tipa u Srbiji. Planinski javor i Specijalni rezervat prirode „Jasenova glava“, prikazani su na marki nominale 46 dinara. „Jasenova glava” nalazi se na području opštine Boljevac i deo je šumskog kompleksa Južnog Kučaja. Vrednost ovog rezervata upotpunjuje i prisustvo endemoreliktnog planinskog javora (Acer heldreichii), koji je zbog svoje retkosti u kategoriji strogo zaštićene vrste.
Sva izdanja emisije „Evropska zaštita prirode” objavljena u periodu 2007–2012, štampana su tehnikom višebojnog ofseta u novosadskom „Forumu”. Stručnu saradnju pružio je Zavod za zaštitu prirode Srbije, a umetnička realizacija ovih emisija prigodnih maraka delo je mr Marine Kalezić, akademskog slikara.
Autor: Pošta Srbije/RJ Srbijamarka
