Društvo za zaštitu i proučavanje ptica Srbije (DZPPS) saopštilo je da je ovogodišnja sezona gnežđenja orla krstaša u Srbiji najuspešnija od početka sistemskog monitoringa i aktivne zaštite ove kritično ugrožene vrste.
Tokom 2026. godine registrovano je 29 teritorijalnih, odnosno gnezdećih parova, dok je do sada uspešno odgajeno 25 mladunaca, što predstavlja najbolji rezultat od početka sprovođenja organizovanih mera zaštite 2017. godine.
Od jednog para do rekordne populacije
Kada je 2017. godine započet intenzivan program zaštite, na severu Srbije gnezdio se svega jedan par orlova krstaša. Danas, zahvaljujući kontinuiranom radu stručnjaka, volontera i partnera, populacija ove strogo zaštićene vrste beleži značajan oporavak.
Kako navode iz DZPPS-a, višemesečno praćenje teritorija pogodnih za gnežđenje, monitoring poznatih parova i evidentiranje aktivnosti koje počinju već u februaru omogućili su precizno praćenje razvoja populacije.
„Ne samo da se nalaze na našem nacionalnom grbu, već su krstaši postali i simbol zaštite prirode u Srbiji, pokazatelj mogućeg optimizma za sva slična ugrožavanja prirode. Krstaši sada imaju i svoju publiku koja sa nestrpljenjem čeka rezultate, piše i pita koliko ima parova, ali veliki rad je potreban da bismo uopšte saznali te naizgled jednostavne brojeve“, izjavio je Milan Ružić, izvršni direktor DZPPS-a.
Rekordan broj mladunaca
Od ukupno 29 registrovanih parova, njih 27 započelo je gnežđenje, dok je 16 parova uspešno odnegovalo mladunce.
Do sada je evidentirano 25 mladih orlova, koji bi trebalo da polete iz gnezda do sredine jula.
U odnosu na prošlu godinu, kada je zabeleženo 19 parova i 14 mladunaca, ovogodišnji rezultati potvrđuju značajan rast populacije i uspešnosti gnežđenja.
Populacija se širi na nova područja
Pozitivan trend nastavljen je širenjem populacije pre svega u Banatu, duž toka Tise i prema granici sa Rumunijom.
Posebno značajan podatak jeste da su ove godine prvi put registrovani gnezdeći parovi u južnoj Bačkoj, gde se ova vrsta nije gnezdila više decenija.
I dalje postoje ozbiljne pretnje
Uprkos rekordnim rezultatima, stručnjaci upozoravaju da je orao krstaš i dalje među najugroženijim vrstama ptica grabljivica u Srbiji.
Tokom ove godine najmanje četiri para napustila su gnezda ili legla zbog uznemiravanja izazvanog prisustvom ljudi.
Iz DZPPS-a apeluju na građane da se ne približavaju gnezdima i da svako ugrožavanje strogo zaštićenih vrsta ili njihovih staništa prijave nadležnim institucijama.
„Rezultati pokazuju napredak, ali i dalje postoji potreba za oprezom. Uništavanje staništa, seča starih stabala, gubitak plena, trovanja ptica, stradanja na dalekovodima i uznemiravanja mogu imati direktan uticaj na uspeh gnežđenja“, upozorio je Ružić.
Nastavlja se praćenje mladunaca
U narednom periodu planirano je prstenovanje mladunaca, kao i postavljanje uređaja za satelitsko praćenje, što će omogućiti bolje razumevanje njihovog kretanja i dodatno unaprediti zaštitu vrste.
Ovogodišnje aktivnosti monitoringa finansijski je podržala avio-kompanija Prince Aviation, dok su u njihovoj realizaciji učestvovali brojni volonteri, saradnici i članovi Društva za zaštitu i proučavanje ptica Srbije.
Rekordni rezultati pokazuju da dugoročan i sistemski rad na zaštiti prirode može dati konkretne rezultate, ali stručnjaci naglašavaju da je za dugoročni opstanak orla krstaša u Srbiji neophodno nastaviti sa aktivnom zaštitom njegovih staništa.
